And on the Tousandth Night
Het Britse theatercollectief Forced Entertainment onderhoudt u zes uur aan één stuk (u mag tussendoor al eens gaan pauzeren!) met ongelooflijk mooie, ontroerende, grappige, herkenbare, fantastische verhalen. And on the Thousandth Night is het oer-begin van theater: iemand staat recht, zet een kroon op zijn hoofd en begint te vertellen. Gespeeld in het Engels, maar universeel verstaanbaar.
ER WAS EENS...
“And on the Thousandth Night is een zes uur durende voorstelling waarin het publiek kan binnenlopen, weggaan en op elk moment terugkomen. Het behoort tot een serie van voorstellingen die we hebben gemaakt vanuit het idee van een spel en een reeks van regels. In And on the Thousandth Night zijn er acht acteurs, verkleed als koningen en koninginnen met kartonnen kronen en goedkope rode mantels, en het spel dat ze spelen bestaat uit het vertellen van verhalen. In de voorstelling worden allerlei verhalen gerecycleerd en bedacht. Het is net alsof alle bestaande verhalen in de wereld het ruwe materiaal zijn. Elk sprookje, elk traditioneel verhaal, elke film-plot, elk kort verhaal, elk krantenartikel, elke mythe en elk persoonlijk verhaal kan in de voorstelling worden opgepikt. And on the Thousandth Night ontwikkelt zich zo tot een speelse wedstrijd tussen de acht acteurs, om een steeds onwaarschijnlijker, steeds enger, steeds belachelijker of steeds tragischer verhaal te vertellen.
De energie van het stuk is bijzonder ‘live’, bijzonder ‘nu’ - als acteur probeer je voortdurend iets te bedenken, iets op te pikken van wat je collega’s zeggen om de voorstelling naar een nieuwe plek te brengen. Je raakt dan ook vaak klem of je komt in problemen. Ik denk dat het pu-bliek die ‘liveness’ graag ziet - de kwetsbaarheid van acht mensen die hun weg zoeken binnen die eenvoudige regels - de manier waarop de acteurs zowel slagen als falen.”
“Een van de dingen die deze voorstelling ook wil is het onderhandelen met de publieke ruimte, met de context. Als op een avond een bepaald soort verhalen interessant of amusant blijkt, dan kun je dat een duwtje geven. De eerste keer dat we de voorstelling speelden was in Beiroet, op het Festival Ayloul. Er waren toen verkiezingen in de stad en de straten hingen vol geverfde posters met daarop de kandidaten, allemaal mannen met een snor. We namen dat gegeven mee in de verhalen, en het publiek moest echt lachen omdat ze konden zien dat we hadden rondgekeken op straat, en dat hun stad een onderdeel van de voorstelling was geworden.”
EEN PORTRET VAN DE WERELD
“Instructions for Forgetting begint op een bepaalde manier ook vanuit een regel of een spel. Ik vroeg een aantal vrienden en mensen die ik in verschillende delen van de wereld had ontmoet om me videotapes op te sturen. De regel was dat ze me vijf minuten moesten sturen van wat ze zelf hadden gefilmd. Het maakte niet uit wat het was of waarom het was gefilmd. Het kon een scène zijn van een feestje van tien jaar terug, een zicht vanuit hun tuin, een kind op het strand... om het even wat. Het enige wat ik vroeg was dat het iets zou zijn wat ze graag met me wilden delen. Ik vroeg ze ook om me een waar gebeurd verhaal te sturen, wat het woord ‘waar’ ook voor hen betekende, en opnieuw vroeg ik dat het iets zou zijn wat ze graag met me wilden delen. Ik vroeg ze om korte verslagen van dingen die in de wereld gebeurden.”
“Ik probeerde Instructions for Forgetting in elkaar te steken door de home-video’s te tonen en de verhalen te vertellen die ze me hadden ge-stuurd. Het is een collage geworden van verschillend videomateriaal en verschillende verhalen die door mij opnieuw worden verteld, een soort vreemde en intieme documentaire. Voor mij brengt het stuk de banden tussen persoonlijke geschiedenis en de bredere geschiedenissen van cultuur en politiek in kaart. Een portret van de wereld op een bepaald ogenblik in de tijd.”
EEN PRIVAAT SPEL
“Insults and Praises is een videovoorsteling die ik samen heb gemaakt met Vlatka Horvat. In het stuk zitten we naast elkaar en om de beurt prij-zen en bekritiseren we elkaar. De video bestaat uit één enkel shot van precies een uur. Het begint met: “You’re beautiful, inspiring, amazing, incredible...” en het gaat zo vijf minuten door totdat een van ons het omdraait en zegt: “You’re a shit.” Het hele uur door proberen we alle mogelijke beledigingen en complimenten aan bod te laten komen. Het wordt soms behoorlijk persoonlijk! Maar tegelijkertijd is het stuk ook een spel en een wedstrijd binnen een vormelijk geheel van regels.”
“Vanuit Klapstuk kwam het voorstel om Insults and Praises live te spelen. Maar hoe meer Vlatka en ik erover spraken, des te meer voelden we dat dit spel live niet zou werken. Juist omdat het over iets gaat dat zich afspeelt tussen ons en de camera. Als er publiek aanwezig zou zijn, dan zou het spel zich anders ontwikkelen - het zou zijn alsof er een derde persoon in de kamer is, en daar zouden we waarschijnlijk rekening mee houden. Voor ons fungeert de video als een document van een vreemde, obsessieve activiteit tussen twee mensen - privé, in hun eigen ruimte en tijd. Als publiek kijk je naar het bewijs daarvan.”
DE GRENZEN VAN THEATER
“Interessant is dat de drie werken die Klapstuk presenteert de grenzen zijn van mijn werk binnen en buiten Forced Entertainment. And on the Thousandth Night is waarschijnlijk de meest extreme versie van Forced Entertainment dat improviseert binnen een geheel van regels - voor mij is het echt het hoogtepunt van dat genre in ons werk. Instructions for Forgetting daarentegen is een solo - een intieme, essayistische documentaire die echt een nieuw perspectief biedt op wat mogelijk is in live performance. Insults and Praises is een stap buiten het theater en is een videowerk i.s.m. met visueel kunstenaar Vlatka Horvat. Ik denk dat als je de drie projecten samenneemt, het een teken is van mijn bedoeling om over grenzen heen te werken, mogelijkheden te onderzoeken - het is echt belangrijk voor me om deze reeks werken in dezelfde context te tonen.”
“Ik denk dat de drie voorstellingen een aantal zaken gemeen hebben met de bekommernissen van Jérôme Bel. Veel van zijn vragen in het Klapstukprogramma gaan over de grenzen van een voorstelling: “Wat zijn de grenzen van het spel dat men theater noemt?” Misschien begint elk project van Forced Entertainment wel met de vraag: “Hoe kunnen we op het toneel zijn?” en: “Hoe kunnen we in het publiek zijn?” We spelen nu al bijna twintig jaar voorstellingen. De vraag is steeds weer: “Hoe vinden we daarvoor een nieuwe benadering?” Ik denk dat in die zin And on the Thousandth Night een essentieel stuk is omdat het zich zo sterk toelegt op ‘liveness’ en omdat het performance naar een zeer bepaalde plek brengt, naar het begin van het theater - naar verhalen vertellen, naar het te voorschijn toveren van een andere plek en een andere tijd door woorden te gebruiken.”
“Al deze drie werken stellen vragen naar wat echt en fictie is, en naar hoe we voorstellingen kunnen gebruiken om de wereld te beschrijven, te ondervragen en te veranderen. Ik denk dat die vragen zeer goed in het Klapstukfestival passen.”
