Sam Taylor-Wood
Sam Taylor-Wood is sinds midden jaren 90 een vaste waarde op de internationale kunstscène. Met haar films en foto’s brengt ze pakkende psychologische portretten en met symboliek geladen composities. Bijzonder aan haar werk zijn de directe, sterk visuele beelden die de kijker in een oogopslag aanspreken. Daarnaast bevatten haar haast magische beelden tal van diepere betekenislagen die de kijker zelf kan invullen.
Centraal in het werk van Taylor-Wood staan thema’s als kwetsbaarheid, publieke versus persoonlijke ervaringen en het isolement van personages in de hedendaagse samenleving. Een vroeg, vaak vertoond filmwerk van haar is Brontosaurus (1995) waarin een naakte man in slow motion op klassieke muziek danst. In de reeks panoramische foto’s Five Revolutionary Seconds ziet men personages in geënsceneerde interieurs die niet interageren maar als stilleven elk op zich lijken te bestaan. Taylor-Wood maakte ook verschillende filminstallaties op meerdere schermen waarbij personages met en langs elkaar communiceren. Wat opvalt, zijn de gedetailleerd uitgewerkte scenario’s en de focus op het emotionele leven van de hoofdrolspelers. De gebalde situaties die ze in beeld brengt zijn dan ook vaak enigmatisch en betoverend. Regelmatig brengt ze ook bekende personages voor haar lens zoals voetballer David Beckham en Hollywoodacteurs. Identiteit, performance, spel en werkelijkheid worden in deze werken onder de loep genomen.
STUK brengt een solo tentoonstelling die focust op een aantal recente films en foto’s van Sam Taylor-Wood. Rode draad is de kwetsbaarheid van de personages die ze opvoert, en dit zowel fysiek als emotioneel. Haar tegelijk statische en bewegende beelden worden daarbij gevoed door referenties aan de kunstgeschiedenis, religieuze iconografie en het verlangen naar het ontstijgen aan de menselijke beperkingen. De beelden van personages in beweging – dansend, musicerend, balancerend – zijn niet narratief, ze communiceren met hun lichaam en met muziek eerder dan met taal. Men kan stellen dat Sam Taylor-Wood stills vangt van ervaringen, hypnotiserende fragmenten met een vaak contradictorische tijdsbeleving.
De drie films, Ascension, Strings en Prelude in Air worden in STUK op monumentale schermen gepresenteerd. Voor Prelude in Air (2005) filmde de kunstenaar een muzikant die een stuk muziek van Bach speelt. Tijdens zijn virtuoze performance lijkt de muzikant één met zijn instrument, zonder dat de cello aanwezig is. De overgave van de muzikant aan de muziek en zijn instrument komt hierdoor centraal te staan.
In Ascension (2003) tapdanst het hoofdpersonage in maatpak met een duif op de schouder. Tapdansen combineert gratie met behendigheid, in een voortdurend spel van ontsnappen en onderhevig zijn aan de zwaartekracht. ‘Ascension’ is een gevatte compositie over de relatie tussen lichaam en geest, niet als iets bovennatuurlijks maar als een dagelijkse menselijke ervaring. Door het ritme en de strakheid oogt de film oogt als een geanimeerd middeleeuws tafereel, met de verticale danser op het horizontale lichaam van de overledene. De tapdans is als een macabere dans die tegelijk ingetogen en als een populaire, haast komische performance opgevoerd wordt. Ascension combineert in die hoedanigheid populaire en religieuze elementen in een ode aan het lichaam.
De titel van de film Strings (2003) verwijst tegelijk naar de snaarinstrumenten van de muziek en naar de draden die de danser dragen. Danser Ivan Putrov, de mannelijke sterballerina van het Royal Ballet in Londen, wordt hier opgevoerd als een trapezekunstenaar boven een strijkkwartet dat Tchaikovsky’s tweede Quartet voor strijkers speelt. Toch zijn Putrovs bewegingen niet synchroon met de muziek. Taylor-Wood lijkt de basiselementen van film – soundtrack en beeldsequentie – uiteen te halen en vestigt zo de aandacht op de status van beide. De beperkte bewegingen waartoe de danser aangewezen is, ogen alsof hij in de lucht zwemt. Ze duiden eveneens op de isolatie tussen danser en muzikanten. Het gegeven dat beiden in hun eigen wereld lijken te vertoeven, geeft het werk tegelijk een zekere humor, pathetiek en iets ritueels, wat versterkt wordt door de klassieke, claustrofobische setting.
In de foto The Leap (2001), een snapshot van een man zwevend in de lucht, werd gewichtloosheid voor het eerst in haar werk geïntroduceerd. Dit gegeven wordt later uitgewerkt in de opgehangen zelfportretten. Naast The Leap brengt STUK drie foto’s uit de Bram Stoker’s Chair reeks (2005). Hierin zien we de kunstenares die in verschillende poses balanceert op het randje van een stoel. De touwen waarin ze ophing werden later weggeretoucheerd. Anders dan de balletdanser in Strings die gevangen lijkt in zijn bewegingen, oogt Taylor-Wood ontspannen en tegelijk kwetsbaar, zich overleverend aan de zwaartekracht. De theatrale belichting zorgt voor een helder silhouet op de muur. Echter met uitzondering van de stoel, verwijzend naar de onsterfelijke Dracula. De portretten zijn een paradoxaal beeld van volledige vrijheid. Ook hebben de foto’s een donkere kant, als een doorkijk op een andere dimensie, een reflectie op leven en dood.
Sam Taylor-Wood (°1967 Londen) studeerde in 1990 af aan Goldsmiths College. Begin jaren 90 profileerde ze zich als een van de kunstenaars van de Young British Artists. In 1997 ontving ze de Prijs voor Most Promising Young Artist van de Biënnale van Venetië en was ze genomineerd voor de Turner Prijs. Haar werk was te zien in tal van biënnales en internationale solo tentoonstellingen o.a. in de Hayward Gallery (Londen), het Russische Staatsmuseum (Sint Petersburg), de Kunsthalle (Zürich), het Stedelijk Museum (Amsterdam), het Hirshhorn Museum (Washington) en de Fondazione Prada (Milaan). Haar meest recente tentoonstellingen zijn deze in het Museum of Contemporary Art in Sydney, BALTIC in Newcastle en het MOMA in New York.
Eva Wittocx, curator van de tentoonstelling, geeft een rondleiding in de tentoonstelling op zo 11 maart 07 om 13u00 en do 22 maart 07 om 19u00. Reserveren kan via het STUK Onthaal op 016/320 320. Toegang GRATIS.
De tentoonstelling maakt deel uit van het ARTEFACT festival voor nieuwe media (www.artefact.vlaamsbrabant.be).
In het kader van deze tentoonstelling zal kunsthistoricus Etienne Van den Bergh (tevens voorzitter van Contour, de biënnale voor kunst met bewegend beeld in Mechelen) op woe 21 februari 07 om 21u00 een lezing geven over het werk van Sam Taylor-Wood. Toegang GRATIS. Dit UurKultuur gaat door in samenwerking met de dienst Cultuurcoördinatie van de K.U.Leuven.
Beeld: Sam Taylor-Wood, Bram Stoker's Chair VI, 2005, Courtesy the Artist and Jay Jopling/White Cube (London)
